W 

W historii Kościoła istnieją wydarzenia, które choć związane z konkretnym momentem dziejowym, nieprzestają rzucać światła na teraźniejszość. Do nich należy brewe apostolskie, którym w 1886 roku papieżLeon XIII ogłosił świętego Jana Bożego i świętego Kamila de Lellis powszechnymi patronami szpitali orazchorych w nich przebywających.

Nie był to jedynie akt o charakterze dewocyjnym, lecz potwierdzenie prawdy głęboko zakorzenionej wEwangelii: troska o chorych stanowi jedną z uprzywilejowanych przestrzeni, w których objawia sięoblicze Kościoła. Wymowne są słowa, którymi rozpoczyna się dekret wydany 27 maja 1886 roku,przygotowujący brewe Leona XIII: Inter omnigenas virtutes, quibus Catholica praefulget Ecclesia, caritaseminet, wskazujące na centralne miejsce miłości pośród cnót kościelnych.

Kontekst historyczny i ustanowienie patronatu

W 1886 roku inicjatywa wyszła od kardynała Guglielma Sanfelicego, prezbitera Kościoła Rzymskiego,który pragnął uczcić trzechsetną rocznicę zatwierdzenia Zakonu Kamilianów przez papieża Sykstusa Vdnia 18 marca 1586 roku.

Jednocześnie kardynał Lucido Maria Parocchi, wikariusz Rzymu i protektor Zakonu Szpitalnego św. JanaBożego w latach 1884–1899, zaproponował, aby patronat ten — obok świętego Kamila — powierzonorównież świętemu Janowi Bożemu, uznając obu za założycieli dwóch najważniejszych zakonówszpitalnych.

Inicjatywa spotkała się z szerokim poparciem kardynałów, biskupów oraz wiernych.

Oficjalną prośbę skierowali do Kongregacji Świętych Obrzędów o. Giovanni Maria Alfieri, przełożonygeneralny Zakonu Szpitalnego św. Jana Bożego, oraz wikariusz generalny Ojców Kamilianów, o.Gioacchino Ferrini. Kardynał Mieczysław Ledóchowski, sekretarz Brewe Apostolskich, zebrał te prośby iprzedstawił je Kongregacji Świętych Obrzędów. Po wysłuchaniu opinii monsignora Agostina Caprary,promotora wiary, Kongregacja 15 maja 1886 roku wyraziła zgodę i 27 maja 1886 roku wydała dekret: Progratia concessionis Sanctorum Camilli de Lellis et Ioannis de Deo in Patronos pro omnibus Hospitalibus etInfirmis ubique degentibus…

Niecały miesiąc później decyzja została zatwierdzona przez Leona XIII w brewe apostolskim Dives inmisericordia z dnia 22 czerwca 1886 roku, które nadało jej charakter powszechny. W ten sposób obajświęci zostali oficjalnie uznani za patronów wszystkich szpitali oraz chorych w nich przebywających.

Ich imiona zostały również włączone do Litanii za konających, po imieniu świętego Franciszka, copodkreślało znaczenie ich kultu: …et insertionis in Litaniis Agonizantium nominum Sancti Camilli, et SanctiIoannis de Deo post nomen S. Francisci.

W kolejnych miesiącach uznanie to znalazło także praktyczny wyraz w życiu zakonu. O. Giovanni MariaAlfieri w liście okólnym z 29 stycznia 1887 roku zachęcał do szczególnie uroczystego obchodzenia świętaśw. Jana Bożego. Dnia 8 marca 1887 roku w kościele św. Jana Kalibity na Wyspie Tyberyjskiej odbyła sięoficjalna celebracja ustanowienia patronatu, podczas której rozdawano drukowany tekst dekretu z 27maja 1886 roku oraz brewe z 22 czerwca 1886 roku.2[1] 

Znaczenie tego aktu zostało następnie utrwalone w liturgii i praktyce kościelnej, a w 1930 roku papieżPius XI rozszerzył patronat obu świętych również na pielęgniarzy oraz ich stowarzyszenia.

Miłość jako historyczna forma misji Kościoła

Od samych początków tradycja chrześcijańska wyróżniała się aktywną obecnością pośród cierpiących. Wtym kontekście należy postrzegać postacie świętego Jana Bożego i świętego Kamila de Lellis, którychKościół uznał za wybitnych świadków miłości przeżywanej aż do całkowitego daru z siebie. Dekret trafniepodsumowuje ich świadectwo: pari caritatis ardore succensi, animam suam pro aegrotantium salute ponerenon dubitarunt.

Obaj kierowali się tym samym fundamentalnym wyborem życiowym: służbą chorym jako miejscemradykalnego urzeczywistniania chrześcijańskiej miłości. Jednak to wspólne powołanie realizowali nasposoby wzajemnie się uzupełniające.

Święty Jan Boży promował odnowioną wizję opieki nad chorymi, opartą na szacunku dla godności osobyi na konkretnym odpowiadaniu na jej potrzeby, przyczyniając się do prawdziwej reformy szpitalnictwa.Święty Kamil de Lellis natomiast położył szczególny nacisk na wymiar duchowy opieki, zwłaszczatowarzyszenie umierającym, ukazując nierozerwalny związek pomiędzy troską o ciało a troską o duszę.

Dekret ujmuje tę komplementarność w zwięzłej formule: jeden umacnia dusze w godzinie śmierci, drugileczy ciała, nie zaniedbując zbawienia dusz: [san Camillo de Lellis] alter animas in extremo agone roborat;[san Giovanni di Dio] alter corporibus medelam praebens animarum quoque salutem curat.

Wyłania się z tego integralna wizja opieki, w której wymiar cielesny i duchowy są ze sobą głębokozwiązane.

Miłość i nauka społeczna Leona XIII

Kościelna refleksja nad miłością, której świadectwo dają święci, znajduje ważne odzwierciedlenie wnauczaniu Leona XIII. Papież, który w 1886 roku ogłosił obu świętych patronami szpitali i chorych, jestrównież autorem encykliki Rerum Novarum (1891), uznawanej za dokument założycielski katolickiej naukispołecznej.

W encyklice tej miłość zostaje uznana za nieodzowną zasadę sprawiedliwości społecznej i nazwana„panią i królową wszystkich cnót”[2]. Nie jest ona elementem dodatkowym, lecz najwyższą formąchrześcijańskiego działania, zdolną ukierunkowywać życie społeczne ku dobru osoby ludzkiej.

Można zatem dostrzec głęboką jedność pomiędzy gestem z 1886 roku a późniejszym rozwojemnauczania społecznego: oba wypływają z tej samej świadomości integralnych potrzeb człowieka —materialnych i duchowych — oraz z przekonania, że jedynie miłość rozumiana w pełnym znaczeniu jestzdolna na nie odpowiedzieć.

W tę samą linię wpisuje się także nauczanie świętego Jana Bożego, który zachęcał do strzeżenia miłościjako „matki wszystkich cnót”[3], podkreślając jej twórczą rolę w życiu chrześcijańskim.

Aktualność patronatu i współczesne perspektywy

Po upływie niemal stu czterdziestu lat tytuł patronów szpitali i chorych nie utracił nic ze swojejaktualności. W świecie, w którym medycyna osiągnęła niezwykłe sukcesy naukowe i techniczne, ale3

czasami ryzykuje utratę z pola widzenia osoby ludzkiej, świadectwo obu świętych nadal dostarczaważnych kryteriów rozeznania.

Przypomina ono o kilku podstawowych prawdach: opiekować się nie oznacza jedynie leczyć;kompetencje zawodowe wymagają odpowiedniego wymiaru ludzkiego; osoba chora nie sprowadza siędo swojej choroby.

Z tego wynika model opieki, który łączy profesjonalizm, współczucie i troskę duchową, przywracająccentralne miejsce niezbywalnej godności człowieka.

Obaj Patroni przypominają, że miłość nie jest jedynie zbiorem dobrych intencji, lecz trwałą postawą,która poprzez konkretne gesty dociera do kruchości drugiego człowieka. Dzięki temu staje sięwiarygodna i prawdziwa. Miłość chrześcijańska urzeczywistnia się w konkretnych gestach współczucia itroski, objawiających miłość Boga wobec każdego człowieka cierpiącego na ciele i na duszy.

Tytuł Patronów nie jest zatem jedynie historycznym wspomnieniem, ale stanowi wezwanie, któreprzenika dzieje i przemawia do współczesności. Święty Jan Boży i święty Kamil de Lellis świadczą, żemiłość nie jest abstrakcyjnym ideałem, lecz żywą i skuteczną rzeczywistością, zdolną przemieniaćmiejsca cierpienia w przestrzenie godności, nadziei i autentycznego człowieczeństwa.

Bibliografia

P. Francesco Maria RISI, O.H., Bollario dell’Ordine di S. Giovanni di Dio, Roma, tipogr. degli Artigianelli S. Giuseppe, 1905.

Fra Giuseppe MAGLIOZZI, O.H., I due Santi Patroni degli ospedali e dei malati, in Vita ospedaliera, n. 5: pp. 70-73, 1986.

Fra Giuseppe MAGLIOZZI, O.H., S. Camillo de Lellis e S. Giovanni di Dio Patroni degli ospedali e dei malati, pp. 185-191 in «Pagine Juandediane», Roma, Centro Studi San Giovanni di Dio, 1992.